Selecteer een pagina

Bureau de Bont: sterk in ontwikkeling!

Klik hier voor een nadere kennismaking met de organisatie

Aanjagen en implementeren van innovatie

Klik hier voor meer informatie over het versterken van de New Business & Marketing afdeling

Succesvol verwerven van opdrachten en contract

Lees hier meer over de leergang Accountmanagement in de zorg

Het ontwikkelen en implementeren van een projectmanagement applicatie

Klik hier voor meer informatie over de toekomst van kwaliteitsmanagement

Al onze trajecten zijn maatwerk, omdat geen organisatie hetzelfde is

En omdat ook geen mens hetzelfde is, stellen onze mensen zich aan u voor

Inzicht in de eigen Projectsamenwerking

Klik hier voor meer informatie en een gratis QuickScan

Basisinstrumenten voor leidinggevenden: kompas en magneet

We zien allerlei nieuwe, bevlogen en wendbare organisatievormen met soms minder en dan weer meer management ontstaan. Zichtbaar is dat managers andere manieren zoeken om toegevoegde waarde te hebben in hun organisaties. Managers zijn steeds meer de verbinder, integrator, facilitator en coach van teams die zelf problemen oplossen en resultaten bereiken. Leidinggeven gaat dan in eerste instantie over stimuleren tot groei en over beïnvloeden van de menselijke relaties in organisaties.

Leidinggeven met een kompas en een magneet

Er is al veel gezegd en geschreven over leiderschap. De metafoor van een kompas en een magneet spreekt daarbij sterk tot de verbeelding. Organisaties en leidinggevenden met een sterke magneet en kompas geven richting en bieden ruimte aan teams en medewerkers.

Een magneet formuleren is op een positieve wijze aangeven: waar ‘we’ heengaan en wat ‘we’ willen bereiken. Het is een uitdagend en aantrekkelijk perspectief. Het krachtenveld van een magneet is helpend om alle neuzen in dezelfde richting te zetten en beweging te krijgen in hardnekkige organisatiepatronen.  

Daarnaast is een kompas onmisbaar voor leidinggevenden. Een organisatiekompas is meer dan de missie en visie, het is het setje grondende waarden van de organisatie. Het is het anker waarop mensen wel of niet met je meegaan.

Leidinggevenden met een sterke magneet en kompas zijn in staat om een zodanig appel te doen op medewerkers, dat zij graag in beweging komen. Letterlijk gemotiveerd raken. Het gevolg van deze manier van leiden is, dat mensen als ‘vanzelf’ gaan handelen en vanuit eigenaarschap, verantwoordelijkheid en enthousiasme al hun talenten inzetten.

De magneet geeft dus de richting en de bedoeling aan en geeft antwoord op leiderschapsvraag nummer 1: ‘Waar gaan we heen?’. Het kompas geeft de waarden weer die het systeem op koers houden en geeft antwoord op de vraag: ‘Waar houden we aan vast?’. Magneet en kompas samen, stellen in staat om de vraag: ‘Waar zijn we van en waarom?’ met een goed gezamenlijk en gedragen verhaal te beantwoorden.

Waarden zijn uitermate krachtig

Het kompas gaat dus over de waarden. Ieder sociaal menselijk systeem is op waarden gebouwd: een persoonlijkheid, een organisatie, een buurt en een land. Deze sociale systemen zijn veelal niet bewust georganiseerd, maar het resultaat van voortdurende interactie tussen mensen. Waarden zijn een fundament en een bindmiddel. Zij zijn uitermate krachtig, je kan er een republiek op grondvesten: vrijheid, gelijkheid en broederschap. Het gaat mis wanneer je vergeet wat die waarden zijn. Veel mensen en organisaties zouden zich duidelijker mogen realiseren dat zij vanuit waarden acteren. Waarden creëren namelijk energie, richting, motivatie en het gevoel een nuttige bijdrage te leveren.

Word je als leider bewust van je waarden

Bij medewerkers die steeds vaker zelf keuzes maken, werkt het om ze te sturen en te verbinden vanuit waarden. De eerste stap voor een leider om te leiden vanuit waarden is om de eigen onbewuste waarden en drijfveren die ten grondslag liggen aan het zichtbare gedrag te kennen. Pas als je bij jezelf doorhebt, wat jouw gedrag bepaalt, kun je anderen helpen in hun ontwikkeling. Pas als je snapt hoe jij op een jouw passende wijze invulling kunt geven aan jouw rol in de organisatie, word je effectief in die rol en de daarbij horende relaties met andere rollen in de organisatie. Verder helpt het bewustzijn van de eigen waarden leiders om hun voorbeeldrol en hun rol als cultuurdrager op een zelfbewuste wijze uit te oefenen.

Organisatiewaarden hebben aantrekkingskracht

Naast de waarden van de leider, zijn ook het formuleren van de organisatiewaarden en de match daarvan met de waarden van de medewerkers belangrijk. Het geheel noem je een organisatiecultuur. Je hebt bijvoorbeeld als organisatie personeel die jouw waarden aantrekkelijk vindt en om die reden bij je wil werken. Ze voelen zich ‘thuis’ en willen er graag bij horen. Hetzelfde geldt voor klanten en nieuwe talenten, ook die kiezen voor de ‘waarden’ van jouw organisatiecultuur. Waarden hebben een grote impact op professioneel handelen en bepalen in hoge mate onze beslissingen. Daar zou je als leider en als organisatie meer gebruik van kunnen maken.

Wat een organisatie wil bereiken en de waarden die ten grondslag liggen aan hoe dat bereikt wordt, heeft grote impact op de manier van organiseren en de wijze waarop diensten of producten aangeboden worden.

De waarden van een organisatie vormen de ‘grond’ om samen te werken. De individuele medewerkers in een team kunnen diverse meningen, persoonlijkheden en inzichten hebben. Maar wanneer zij dezelfde professionele waarden als kompas hebben en weten wat zij willen bereiken, kunnen zij met elkaar waarschijnlijk veel meer tot stand brengen dan hen nu toegestaan is. Leiders hoeven dan minder te managen.

Bescheidenheid

Deze overwegingen leiden tot de opvatting dat leidinggevenden van organisaties enige bescheidenheid past. Zij zijn passanten die tijdelijk dienstbaar zijn aan een sociaal systeem dat, mits daar ruimte aan geboden wordt, best weten waar het heen moet en welke waarden daarin belangrijk zijn. Leiders die niet goed het onderscheid weten te maken tussen de rol die zij tijdelijk vervullen en wie zijzelf zijn en daarom samenvallen met hun rol, lopen het gevaar de organisatie te vergiftigen met hun leiderschap in plaats van daar dienstbaar aan te zijn. Met enige bescheidenheid je oor goed te luisteren leggen waar het systeem in al z’n gezamenlijke wijsheid naartoe wil, is wellicht een stuk verstandiger leiderschap dan je eigen egocentrische stempel willen drukken vanuit een te optimistische maakbaarheidsgedachte.

Reflectiepunten voor leidinggevenden

  1. Wees je bewust van je eigen waarden die je vaak van huis uit hebt meegekregen en wees je bewust hoe deze onzichtbare waarden ten grondslag liggen aan jouw zichtbare leiderschapsgedrag.
  2. Wees je bewust van de historie van de organisatie. Verdiep je in de geschiedenis. Welke waarden heeft deze organisatie al sinds zijn oprichting hoog in het vaandel staan? Wat zal altijd mee de toekomst in genomen worden en hoe houdt dat het bedrijf op koers?
  3. Hoe sluiten jouw waarden aan op de waarden van het bedrijf? Ben je de belichaming van die waarden; ben je cultuurdrager en het levend voorbeeld waar de organisatie voor staat? Ben je hier ‘thuis’?
  4. Laat waar de organisatie vandaan komt aansluiten op waar de organisatie heen gaat. Sluit kompas en magneet op elkaar aan in een goed en aansprekend verhaal waarop medewerkers, klanten en andere relevante partijen (en jijzelf) kunnen aanhaken.
  5. Betrek zoveel mogelijk medewerkers bij het verhaal zodat betrokkenheid en eigenaarschap ontstaan. Het is het verhaal van allen, niet van een enkeling of een stafafdeling.
  6. Zorg voor een vertaling van kompas en magneet naar iedere managementpraktijk en ieder managementinstrument in de organisatie. Voorbeeld: als vertrouwen een kernwaarde is, stop dan met de veelheid aan controles die je nog steeds aantreft in veel organisaties. Ga tot in de uithoeken, ook de inrichting telt mee.
  7. Beleg verbindende bijeenkomsten waarin anderen dan jijzelf aan het woord zijn en waar de waarden van het kompas en de visie met magnetische werking direct of indirect besproken en geleefd worden.
  8. Hoe helderder je bent in jouw waarden en die van de organisatie, hoe meer mensen op jou kunnen rekenen en je vertrouwen.
  9. Een goed setje kompas en magneet (koers en richting) geeft ruimte voor variatie, wendbaarheid, eigenaarschap en verantwoordelijkheid.

Informatie en contact

Dit is een artikel in een reeks van Bureau de Bont over Leiderschap. Zie ook op onze website de whitepaper Leiderschap in de Zorg.

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Oscar Schneider.

Oscar Schneider

Oscar Schneider

Directeur en Managing consultant