Selecteer een pagina

Bureau de Bont: sterk in ontwikkeling!

Klik hier voor een nadere kennismaking met de organisatie

Aanjagen en implementeren van innovatie

Klik hier voor meer informatie over het versterken van de New Business & Marketing afdeling

Succesvol verwerven van opdrachten en contract

Lees hier meer over de leergang Accountmanagement in de zorg

Het ontwikkelen en implementeren van een projectmanagement applicatie

Klik hier voor meer informatie over de toekomst van kwaliteitsmanagement

Al onze trajecten zijn maatwerk, omdat geen organisatie hetzelfde is

En omdat ook geen mens hetzelfde is, stellen onze mensen zich aan u voor

Inzicht in de eigen Projectsamenwerking

Klik hier voor meer informatie en een gratis QuickScan

Nieuwe zorgbrede governancecode 2017: meer inspirator dan leidraad

Op 15 december jl. is er een nieuwe zorgbrede governancecode verschenen. De code is een instrument om de governance zo in te richten dat deze bijdraagt aan het waarborgen van goede zorg en het realiseren van de maatschappelijke doelstelling van zorgorganisaties. De code is onderdeel van een zelfregulerend mechanisme in het bestuur van de zorgsector.
Met de Governancecode Zorg volgen zorgorganisaties zeven principes. Die principes zijn vervolgens uitgewerkt in bepalingen of gedragsregels die de concrete toepassing van het principe beschrijven.

1. Goede zorg
De maatschappelijke doelstelling en legitimatie van de zorgorganisatie is het bieden van goede zorg aan cliënten.

2. Waarden en normen
De raad van bestuur en raad van toezicht hanteren waarden en normen die passen bij de maatschappelijke positie van de zorgorganisatie.

3. Invloed belanghebbenden
De zorgorganisatie schept randvoorwaarden en waarborgen voor een adequate invloed van belanghebbenden.

4. Inrichting governance
De raad van bestuur en raad van toezicht zijn ieder vanuit hun eigen rol verantwoordelijk voor de governance van de zorgorganisatie.

5. Goed bestuur
De raad van bestuur bestuurt de zorgorganisatie gericht op haar maatschappelijke doelstelling.

6. Verantwoord toezicht
De raad van toezicht houdt toezicht vanuit de maatschappelijke doelstelling van de zorgorganisatie.

7. Continue ontwikkeling
De raad van bestuur en raad van toezicht ontwikkelen permanent hun professionaliteit en deskundigheid.

Deze geheel herziene code vervangt de vorige uit 2010. De belangrijkste wijziging zit in de overgang van een regelgedreven naar een principe-gedreven code en luidt daarmee een nieuwe fase in voor de governance in de zorg. Met de verschuiving van regels naar principes en de grotere nadruk op de maatschappelijke rol van zorgorganisaties, willen de brancheorganisaties in de zorg de dialoog over de governance stimuleren en voorkomen dat zorgorganisaties de regels slechts ‘afvinken’. De nieuwe code schenkt veel aandacht aan cultuur en gedrag, waarden en normen en medezeggenschap en dialoog.

Jacobine Geel, voorzitter GGZ-Nederland en van de Bestuurscommissie Governance: “De code stimuleert zorgorganisaties om te investeren in een open cultuur waarin mensen elkaar kunnen en durven aanspreken, ongeacht hiërarchie en professionele status. Goed bestuur en toezicht komen tot stand in dialoog, in een toetsbare opstelling en in moreel leiderschap. Zorgorganisaties willen transparant zijn en verantwoording afleggen. Met deze code gaat dat verder dan alleen ‘pas-toe-of-leg-uit’. Vaak is het beter om te kiezen voor ‘pas-toe-en-leg-uit’.”

Wij zien de nieuwe code als een duidelijke afspiegeling van een veranderde visie in de maatschappij op goed bestuur en professioneel toezicht: de focus ligt nu veel meer op gedrag en een open cultuur van aanspreekbaarheid en verantwoordelijkheid. Daarmee wordt aangesloten bij een beweging die bij veel organisaties is ingezet. Het creëren van een waardengedreven organisatie met heldere spelregels en ruimte voor professionals. Organisaties waarin het draait om vertrouwen, waarde toevoegen, leren, transparantie, rekenschap afleggen en verbeteren ten behoeve van de zorg aan cliënten.

In plaats van vele procedurevoorschriften en gedetailleerde afvinkbepalingen, gaat deze code uit van leidende principes. Die stimuleren reflectie en de (interne en externe) dialoog. Het is een goede zaak dat deze algemene principes vervolgens vertaald zijn in een aantal concrete bepalingen. Dat is onzes inziens nodig om te bevorderen dat de raad van bestuur en bedrijfsleiding uit intrinsieke gedragswaarden en normen handelen. De vraag is wel of gedrag van bestuurders en toezichthouders door de Zorgbrede Governancecode 2017 daadwerkelijk wordt bevorderd. Organisatiegedrag verander je immers niet zomaar, dat is een bekend gegeven. In het komen tot gedragsverandering dient zowel aan de structuurkant als aan de mensenkant tegelijk en in samenhang aandacht besteed te worden.

Nieuwe governancecode 2017
Het zijn vanzelfsprekend niet alleen de professionals en teams die een waardengedreven organisatie vormen. Ook managers, bestuurders, cliëntenraden, ondernemingsraden en raad van toezicht zijn onderdeel van dit vernieuwde samenspel binnen een organisatie. Organisatiegrenzen vervagen echter steeds meer: mantelzorgers, vrijwilligers, ketenteams, sociale wijkteams, burgerparticipaties, externe toezichthouders, financiers, leveranciers, belangengroeperingen, etc.: zorgorganisaties zijn tot in de haarvaten geworteld in de samenleving. Ze vormen daarbij steeds meer een netwerkorganisatie.

Wij begeleiden veel zorg- en welzijnsorganisaties in het komen tot een waardengedreven en regelarme netwerkorganisatie met ruimte voor professionals en teams. In het komen tot een subtiel samenspel tussen primair proces en ondersteunende diensten, in de medezeggenschap, in het toezichthouderschap en in het samenspel met samenwerkingspartners. Om tot een dergelijke vernieuwing te komen zal je, net als bij de governancecode, ook even helemaal opnieuw moeten beginnen. Veel organisaties zijn hier nog zoekende in hoe ze dit in hun context vorm willen geven.

Juist de nieuwe werkvormen met zelforganiserende teams, sociale wijkteams, vernieuwende samenwerkingsvormen en vernieuwende vormen van medezeggenschap en toezicht vormen de essentie van de ontwikkeling en zoektocht die in de sector gaande is. Er wordt soms aangegeven dat de governancecode hierbij te kort schiet, dat deze te vrijblijvend is en onvoldoende een leidraad vormt. De governancecode blijft over de aanpak inderdaad op de vlakte, maar is dit niet precies waarom gevraagd wordt? Ruimte om naar eigen inzicht de verbindingen vorm te geven? Daar waar je aan de samenleving verantwoording over aflegt? Wij denken dat de nieuwe opzet dus goed aansluit bij de zoektocht van de sector op dit moment. Het kan daarmee fungeren als inspirator van de ingezette weg van zorgorganisaties.

Wij vinden niet alleen dat er inhoudelijk geen merkwaardige zaken zijn geformuleerd, ook de aanpak om tot de governancecode te komen sluit in onze optiek aan. Van Rooy, voorzitter van de Brancheorganisaties Zorg (BoZ): “De hoeveelheid reacties op de conceptversie lieten zien hoe het onderwerp leeft bij onze leden. Het reflecteert de gewenste beweging naar activeren en past bij een nieuwe generatie van bestuurders die veel meer bereid zijn het gesprek met hun omgeving aan te gaan. Hun houding is ‘wij pakken die handschoen wel op maar kom niet aan met bureaucratische afvinkertjes’.”

Oscar Schneider

Oscar Schneider

Directeur en Managing consultant